महात्मा जोतीबा फुले

 

महात्मा जोतीबा फुले

--जॉन आगियार

महात्मा जोतीबा फुले महान,
तुका आमचो कोटी प्रणाम.
शिक्षणाचो उजवाड फांकयलो,
अज्ञानाचो काळोख पयस केलो.

सावित्रीबायेक सांगात दिवन,
चलयांक शिकयलें पयलें अक्षर
सत्यशोधक समाज घडोवन,
लोकांक तूवें केलें साक्षर

तुजो हो वावर सदांच अमर,
मोडून उडयलीं जातीचीं बंधनां.
उजवाडांत रावच्या खातीर आमीं
प्रेरणेन फूलयलीं मनामना.

भांगराचे ते काजूचे दीस

 

भांगराचे ते काजूचे दीस

— जॉन आगियार

काजूचो बिबो आंगट्या पोंदा धरून,
बडयेन चिरपाची याद आजून आसा उरून.

पोटावेल्यान गळटालो तो गोड गोड रोस,
गळसर मुटे खावपाचो आशिल्लो तो सोस!

काजू मुटे हाडून कोळमेंत घालून,
रोस आमी काडटाले पांयांनी मळून.

उरिल्ली चिवना बांदून वयर दवरताले फातर,
गोड निरो पिऊन शांत जाताली खातर!

पावसा दिसांनी बियो हाडटाले सोदून,
उज्यांत भाजून खाताले फातराचेर फोडून.

ते भांगराचे दीस गेले खंय उडून,
आयज फकत यादी उरल्यात काळजांत जडून!

🌟 काळोखांतलो उजवाड 🌟

 

🌟 काळोखांतलो उजवाड 🌟

— जॉन आगियार

देवा, म्हजो फुडार तुज्या हातांत आसा,
भंय आनी आडखळी पयस कर आतां

काळोखान जरी केलो म्हजो रस्तो बंद,
तरी तुज्या उजवाडान मेळटली नवी संद

म्हजें नशीब आनी हांव तुज्या नदरे मूखार,
बंद दारां उगडून, देवा कर म्हजेर उपकार

वाटेवयले फातर आनी कांटे पयस कर,
हातांत हात घरुन म्हाका तूं फूडें व्हर

तुज्या उजवाडाची सोबीत सोबीत साथ,
काळजांत पेठयल्या तूज्या मोगाची वात

कष्ट सोंसल्यात ते देवा आतां‌ पूरो,
तूझ्या पांयां लागीं दि गा आलाशिरो

आमचो राखणदार महान....

 

आमचो राखणदार महान....
--जॉन आगियार

तिसऱ्या दिसा काळोख घटलो, जेजू जिवंत जालो,
मरणाचेर जैत मेळोवन, आपलो उजवाड घालो.

मळबांत उदेली एक नवी स़काळ,
संवसाराक मेळ्ळो सुटकेचो काळ.

फातर पयस जालो, थडगें रिकामी जालें,
भावार्तान संवसाराचें रूप बदलून गेलें.

रगत सांडिल्लें त्या काळख्या दोंगरार,
आशेचीं सुंदर फुलां फुलल्यांत त्या मार्गार .

मार्च-एप्रिलाच्या उज्यांत, रेंवेच्या त्या थारांत,
सगळीं एकठांय आयलीं भावार्थाच्या घरांत.

नूस्त्याची रूच आनी दोशिची गोडसाण,
पास्कांच्या सणाक आयली एक वेगळीच शान.

फेणयेचो घमघम आनी ताल घुमटांचो,
सांबाळ्ळा आमी ठोको आमच्या काळजाचो .

नव्या भेसांत, नव्या उमेदीन गावया एकूच गान:
"जेजू सोमिया जिवंत जालो, आमचो राखणदार महान!"

कॉलेज वर्ग: गंगा, राम, केवट आनी प्रा. शेख

 

कॉलेज वर्ग: गंगा, राम, केवट आनी प्रा. शेख
लेखक: जॉन आगियार

चौगुले कॉलेजच्या त्या वर्गांत,
एक वेगळोच वारो व्हांवतालो,
प्राध्यापक शेख हांच्या उतरांनी,
गंगेचो काठ थंय पावतालो.

हिंदीच्या तासाक रंगलो तो,
राम-केवटाचो सुंदर संवाद,
काळजांत उरला आजून तो,
भक्तीचो आनी मोगाचो नाद.

"पांय धुयल्या बगर व्हड्यार बसयना,"
केवटाचो तो गोड हट्ट,
रामाच्या पांयांची धूळ लागून,
लाकडाची जातली किदें गत?

अहिल्येवरी नांव बायल जाली,
जाल्यार म्हजें कशें जातलें?
प्रा. शेख सांगताले तेन्ना,
सगळें दृश्य दोळ्यांमुखार येतलें.

तें लाकडाचें तारूं, तें पवित्र उदक,
आनी केवटाचो तो भाव,
जंय देवाक लेगीत नमवपाचो,
मेळ्ळो भक्ताक एक लावण्यमय वाव.

"तूं संवसार तारपी, हांव न्हंय तारपी,"
केवटाचो तो वेगळोच तर्क,
भक्तीच्या त्या सागरांत, न्हंय जाली शांत,
उरलो ना कसलोच फर्क.

आज परतून तो वर्ग याद जाता,
आनी याद येतात ते शेख सर,
जांणी उतरांच्या रंगान,
गंगा हाडली वर्गाच्या उंबरठ्यार.

केवट आजून थंयच उबो,
आनी थंयच आसा व्हडे ताचें,
आनी आमचो तो 'हिंदी क्लास',
चीत्र अजून काळजांत ताजे.

काळजाचें तारुण्य

 

काळजाचें तारुण्य

जॉन आगियार

पिराय वाडली, केंस धवे जाले,
कूड म्हजी आतां थकत आयल्या.
पुण काळजांतली उमेद पळय,
ती आजूनय तशीच फुलत रावल्या!
कातीर पडल्यो जरी सुरकत्यो,
हुरहुर म्हजी आटपाक ना.
वर्सांची वळेरी वाडली म्हण,
म्हजें काळीज आजून म्हातारें जावंक ना!
पावलां आतां ल्हवू पडटात,
तरी सपन पळोवपाची आस आसा.
ह्या म्हाताऱ्या कुडीच्या भितर,
आजूनय एक भुरगो लिपून आसा!
संवसाराचे अणभव गांठी मारले,
तरी हांसपाची सवय सोडूक ना.
कूड म्हातारी जाली म्हणून किदें जालें?
म्हज्या काळजान आजून हार मानूक ना!

सांजवेळ आनी खेळ

 

सांजवेळ आनी खेळ

जॉन आगियार

माडच माड आनी सांजवेळचीं तीं वारां
दप्तरां कुशीक दवरून, भायर सरतालीं पोरां
मोबायल नासलो तेन्ना, आंगण आमचें फुलतालें,
खेळांच्या त्या नादांत, पुराय गांव डुलतालें.

गड्डे हातांत धरून, नेम धरताले बरो,
टायर धांवडायतना, सुटतालो वारो.
लिपोचोरयांचो खेळ, झाडां फाटल्यान रंगतालो,
आवाजाच्या त्या गाजांत, दीस मावळून वतालो.

सात फातरांच्या राशिर, लगोरी मारताले,
धांवून-पळून तेन्ना, आमी एका मेकांक घरताले.
लांगडी घालून कोण, खेळ खेळून दीस भरतालो,
मैदानाच्या त्या धुल्लांत, अणभव व्हड मळतालो.

आतां सगलें बदल्लां, घरांत बसून खेळतात,
स्क्रीनीच्या त्या उजवाडांत, ल्हानपण ते सोदतात.
परतून खेळपाक मळाचेर यादी त्यो जागोवया,
आमच्या घरच्या आंगणांत परतून एकठांय येवया.

मरण.....

 

मरण.....

जॉन आगियार

जीणेत भरला काळोख
खंयच ना कीरण.
सपनांत पळयलां
हांवें म्हजेंच दाळील्लें सरण.
जगपाचें आनीक कसलेंच
उरुंक ना कारण.
म्हजे मन आता
म्हाकाच आयलां शरण.
बेगिनूच येता दिसता
म्हजें मरण.....

काळोख आनी काळजाचो आकांत

 

काळोख आनी काळजाचो आकांत

जॉन आगियार

दोनपारांचो वेळ तो, सूर्यूय लीपलो कूपान
सगळो संवसार बुड्डलो, देवाच्या पुताच्या दुखान
सोव्या वरा सावन, णव्या वरा मेरेन
धर्तरेर आयलो काळोख, देवाच्या निर्णयाच्या रुपान।

पयलीं जसो इजिप्ताचेर, आयिल्लो तो काळोख
तसोच आज सैमान मांडला, अन्याया आड खेळ
प्रवाद्यान सांगिल्लें, तेंच आयलें अणभवाक
भर दोनपारां काळोख आयलो, मेळपाक संवसाराक।

"एलोई, एलोई, लामा साबाक्तानी?"
खुरसा वयल्यान आयली, ती विलापी आनी
"म्हज्या देवा, म्हज्या देवा, कित्याक सोडलें म्हाका?"
स्तोत्र बाविसांतलीं उतरां, जेजून सांगलें ताका

लोक म्हणटात इलीयाक तो, मारता आसूंक जाय साद
पूण जेजूचो तो आसा, बापा कडेन संबाद
हें निराशेचें उतर न्हय, तर जैताचीच निशाणी
सगळें पुराय जालें म्हण, आपलें प्राण दिलें ताणी

कलवारीचो खुरीस

 

कलवारीचो खुरीस

जॉन आगियार

खुरसा ताका मारलो, ताणें सोसले दुखाचे वार,
मनशाच्या पातकांचो घेवन आपल्या खांद्यार भार.
देवाचो तो पूत, मायेचो तो सागर,
अन्यायाचेर जैत मेळोवन, जालो तो अमर.

ना कसलोच स्वार्थ, ना ताका कसले गर्व,
मनश्याच्या मोक्षा खातीर त्यागले ताणें सर्व.
रगत सांडून आपलें, पातक धूवन काडलें,
देवाच्या राज्याचें दार, सगळ्यां खातीर उघडलें.

मरणाचेर जैत मेळोवन, तिसऱ्या दिसा उठलो,
उजवाडाचें एक नवें किरण, जगार फांकलें.
भावार्थ दवरतल्यांक मेळ्ळी मुक्तीची वाट,
जेजुचो मोग सदांच उरलो, काळजांत उपाट

हेच तें शुभवर्तमान, हीच ती खोश्येची खबर,
देवाचो मोग आमचेर निरंतर उरूं
खुरसार तो त्याग, आमी सदांच उगडास दवरूं,
सताच्या मार्गान सदाच चलू आमचे तारूं

मिलन.....

 मिलन.....

--जॉन आगियार

तुका पळोवन काळिज म्हजें तुझेरूच गो जाडलां.

कितलेय लिपय मनांतले ते , आयज  भायर पडलां.

केदनांच चितुंक नासलें पूण घडपाचें ते घडलां.

विसरूंक जायना कशेंच, तुजेंच सपन म्हाका पडलां.

कठीण आसलें तरी कोणे जिणेचें गणित सोडलां?

मिलन आमचें दिसता म्हाका देवानच घडून हाडलां.

दोन मना, एक जिव

 

दोन मना, एक जिव

जॉन आगियार

(कडवे १)
दोन अनोळखी वाटो आसल्यो, दोन वेगळी मना
आयज अचानक गुंतून गेलीं, प्रीतीची ही पानां
भेट जातांच काळजाची, धडधड खूब वाढली
नव्या दोन जीवांची ही कणी, स्वप्नांसारखी घडली.

(ध्रुवपद )
दोन भिन्न कुळां अनी दोन वेगळी नाती
आज जोडून गेल्यो ह्यो रेशमाच्यो गाठी
दोन देह पूण एकच आत्मो ओळख आमची झाली
मनाच्या गाभाऱ्यात सुगंधी फुलां फुलून आयली.

(कडवे २)
तुझो हात हातांत घेतलो, जल्माच्या सांगाताक
सुख-दुखाच्या ल्हारांचेर, प्रीतीच्या या नावाखातीर
दोन घरांचे संस्कार घेऊन, एक नवे घर सजोवया
संकटांख हारोशन.विश्वासान मना भिजोवया

(मध्यंतर)
कन्नाच सुटोचो हो सांगात आमचो, सोपूत आमी घेवया
एकमेकांच्या काळजात आता, सासणाक आमी रावया
डोळ्यांतले स्वप्न म्हजै, म्हज्या ओठांर तुझे नांव
प्रेमसागरात बांधल्यात आमी, हो सुखाचो सुंदर गांव.

(कडवे ३)

साक्षीन या देवाच्या, अनी जाण्ट्यांच्या साक्षीन
आज घोव-बायल झालीं, पवित्र अशा या रीतीन
हातात हात असचो, आनी आयुष्यभराचो सांगात
नवी फातोड घेऊन आयली, भांगरा सुखाची ही रात.

(शेवट )
दोन काळजांची धडधड आता, एकच तालांत वाजता...
अनोळखी ती दोन मना, आज 'गालातल्या गांवांत हासता़.....

खुरीस......

 

खुरीस......

जॉन आगियार

जुदेया देसांत, त्या पयल्या शेकड्यांत,
पोंस पिलाताच्या हुकमा प्रमाणे,
जेजूक धरून कैदी केलो,
रोमी शिपायांनी ताका खूब दंडीलो.

दोन लांकडां जोडून तयार केलो खुरीस,
तो जड भार खांदार घेवन चल्लो जेजू,
ताचे हात आनी पांय खिळ्यांनी ठोकले,
खुरसाच्या रुखाचेर ताणें मरण सोसलें.

पवित्र पुस्तकांत बरयलेली ही कथा,
इतिहासकार पासून मानून घेतात ही प्रथा,
जगाच्या तारणा खातीर रगत व्हवयलें,
खुरसार ताणें आपलो प्राण दिले.

रुचीची जोडी-शित कडी....

 

रुचीची जोडी-शित कडी

​जॉन आगियार

​तेजाळ मसालो, सोयिची ओड,

आमटाण-तिकसाण, रुचीची जोड.

दर्याचो हावेस, कुळागारांची सावळ,

कोंकणाच्या मातींत रसाळ ही कावळ.

​नूस्तें ताजे फडफडीत शेंपडी हालयता

तेसफळांचो वास मनाक भुलयता.

नल्लच्या दूदांत जेवतात गोंयची घरां,

गोयकारांच्या जिबेर सुखाची ल्हारां.

​शीत आनी कडी, काळजाचो विसव,

भूक लागल्यार होच एक उत्सव.

घराघरांत दरवळपी ही अवीट गोडी,

भेट आमची खास, गोंयची रुचीची जोडी.

चिमणी

 

चिमणी

जॉन आगियार

दारा फुडल्या अंगणांत,
आतां सामकी शांतताय जाल्या,
पयलीं सकाळीं गाणीं गावपी ,
त्यो चिमण्यो खंय गेल्या?

मोवाळ सुरांन जाग हाडपी,
नाजूक पांखरां, ती ल्हानशी
शारांतल्या सिमेंटच्या रानांत,
पयस खंय गा शेणली अशीं ?

आजीन दिल्लो तो सुको घास,
चिमणी येवन हळूच व्हरताली
आपलें नाजूक ल्हानशे पोट
ती आमच्या आंगणांतुच भरताली

झाडां गेलीं, घरकुलां, आंगणां गेलीं,
मनशाची पैशांची ओड वाडली,
सैमाची सोबीतसाण विसरून,
आमी चिमणेची साथ सोडली.

परतून यो गे चिमणे दारांत,
दवरतां तूका उदक आनी दाणे,
सांबाळून दवरूंया हें नातें,
आनी गावया परतून तेंच गाणें.

मोबायल

 

मोबायल

जॉन आगियार

हातात आयला मोबायल,
कानांत आयले ईयरफोन
वेळ कोणाक आसा पळोवंक
शेजारा बसला कोण?

'गुड मॉर्निंग' धाडटात मॅसेज,
मन मात थंय नासता
सांगात सोडून सगळीं,
आपयल्याच भितर मग्ना आसता.

उतरांचो संवाद आता उणो,
अंगठ्याचो खेळ जाता चड
दुसऱ्याच्या दुखा परस,
रीलचीच जाता मस्त ओड.

अकस्मात कोणाक कीदे जाल्यार,
आदार दिवप हें गरजेचें
व्हिडिओ काडपाक गुल्ल आमी,
काम न्हय तेंं मजेचें

भुरगेपण शेणलें आयज,
खेळा मैदान रिकामें जालां
घरचो डबो विसरून,
पोटांत कॅन्टीनाचे खावप भल्लां

मनीसपण उरलां फक्त नांवाक,
भावना सोंपत चल्ल्यात
आरशांत पळयल्यार दिसता,
आयज आमीच स्वताच हारल्यात.

वेळ थोडो आसा अजूनय,
वळख राखून जगपाचो
मोबाईल कुशीक दवरून,
मुखामळां पळोवन हासपचो.

मनीस म्हण जल्म घेतला,
माणूसकीचो दिवो लावया
यंत्रांच्या ह्या जगात,
काळजाचो गंद सांबाळूया

सुख म्हळ्यार.....

 

सुख म्हळ्यार.....

जॉन आगियार

सुख विकते मेळना, तें झाडांक फूलना,
सुख सोदून मेळना, ताचे ठिकाण कळना...
सुख तर एक अणभव, काळजांतलो एक उमाळो,
धर्तरेच्या पावसांत भिजिल्लो, तो एक सोबीत सूवाळो.

व्हडल्या बंगल्यांत वा पैशांच्या राशींत तें नसता,
उंच वयर उडपाच्या आशेंत तें लिपिल्लें आसता.
केन्ना एका वळखीच्या हांसण्यांतय तें मेळटा,
तर केन्ना कोणाचेर केल्ल्या उपकारांत तें फुलता.

सोशली मीडियाचे वणटीर सुख दिसता वयल्या-वयर,
पूण खरें सुख आसता आमच्या मनाच्या खोल भितर.
दुसऱ्या कडेन तुळा करून मन आमचें व्हांवता,
जें आसा आपल्या हातांत, तेंच सोडुन घावता.

देवान दिल्ल्या दर एका खीणांत कृतज्ञताय मानूंया,
उरिल्ल्या वेळार थोडें सवकास जगून घेवूंया.
सुख मेळवपाची ओड न्हय, सुख अणभवपाची रीत,
हेच तर सत खरें, जिविताचें सुंदर संगीत

नात्यांचें वारे

 

नात्यांचें वारे

जॉन आगियार

घर आमचें मोगाचें, न्हय फकत वण्टी चार,
सांगाता मोगान हांसपाचें, बसून एकाच मेजार

झाडाक चड उदक घाल्यार, मुळां ताचीं कुसतात,
तशेंच नात्यांत चड गोडसाण, मोग उणो करतात.

भुरगीं आमचीं फुलां, तांकां दवरा सांभाळून,
मोबाइलाच्या जाळांत, वतात तीं शेणून.

आदल्या तेंपावेलीं सांज, आनी प्रार्थनेचो तो सूर,
आयज खंय तरी विसरल्यात, सूराचो जाला भेसूर.

काळाच्या ह्या चक्रांत, मनीस शेणून गेला
उलवपाक वेळ ना, फकत यंत्रमानव जाला

नात्यांतली ही दुराय, येवची केन्नाच न्हय
घरा भोंवतणीं आसची सदांच मोगाची वंय.

गोंयचें दूख

 

गोंयचें दूख

जॉन आगियार

गोंयचें कितें जालां
तें पळोवन दुकेस्त हांव जातां
आतां पयलीं सारखीं आयकुंक मेळनांत
सकाळीं सवण्ण्यांचीं गीतां...

पाचवी चार झाडां कातरून उडयलीं
सिमिंटाचीं जंगलां थंय उबीं केलीं
वारेंय आतां घोळनां झाडांय आतां धोलना
गाड्यांच्या आवाजा शिवाय कांयच कळना

नय्यो आनी दोंगर आमचे पिडेस्त जाले
पुरयिल्ले सैमाचे सोबीत दीस गेले
फुडल्या पिळगेक आमी कितें दितले?
फकत तांच्या खातीर सुके फातोर दवरतले?

न्हंयचो सारथी: व्हडेकार

 

न्हंयचो सारथी: व्हडेकार

जॉन आगियार

न्हंयच्या पाटांत व्हडें आमचें,
आदल्या तेंपाचें सोबीत सपन.
पुर्वजांचो हो मोगाचो ठेवो,
काळजांत दवरला आमी जपून.

रस्ते नाशिल्ले, पूल न्हय तर,
येरादारीचो एकच रस्तो.
'व्हडेकार' आमचो व्हडा मनाचो,
न्हंयच्या उदकार सदांच दिसतो.

हातांतलें जड तें तांडेल काळें,
उदकाचेर विणटा मोगाचें जाळें.
सामान आसूं वा लोकांचो मेळ,
सांभाळून व्हरता तो सगळो वेळ.

खारवी भावाचें कश्टाचें देणें,
गोंयच्या उदकाचेंर आसलें आमचें हे जीणें.
व्हड्यांत बसून सोंबतालो प्रवास,
काळजांत उरला तोच खरो सुवास.

कवचेचें घर

 

कवचेचें घर

जॉन आगियार

कवचेच्या घरांत बसून तूं,
दुसऱ्यांक फातोर मारुं नाका
तुज्याच घराची वणत नाजूक,
हे विसरून तूं केन्नाच रावूं नाका

उलोवप सोंपें आसता सदां,
चरत्नां पांय पांयांक मेळय.
दुसऱ्यांचीं उणीं उकतायताना,
पयलीं स्वताच्या काळजांत पळे.

ज्या हातांत फातोर आसता,
तोच हात फटीं पडूं येता.
तूं दुसऱ्यांचें घर मोडपाक वता,
तुजेंच घर पयलीं फुटूं येता.

देखून उलोवप करात मेजून,
नदरेत तुमची मायेची ओळ.
दुसऱ्यांक उणाक लेकचे पयलीं,
आपयल्याच आंगां वयलो तपासात म्हेळ

सताचो मार्ग

 

सताचो मार्ग

जॉन आगियार

सदांच उलय सत,
हेंच जिविताचें सार,
सतानूच उबो रावता,
विश्वासाचो आदार।

फटीच्या मार्गार वचून,
केन्नाच जावचो ना उद्धार,
सताचें बळगें थोर,
ताका ना कसलोच भार।

फटीचो दर्या जरी आसलो,
तरी सत एक थेंबो पुरो,
काळखाच्या वाटेर सताचो,
उजवाड जाता खरो।

सतान घडटा चारित्र्य,
मन जाता एकदम निवळ,
जशें फुलांचेर चकाकता,
दंव पडल्यार सकाळीं वेळ।

सदांच सत उलयल्यार,
मेळटा मनाक शांती,
निर्मळ उरता काळज,
आनी पयसावता भ्रांती।

सताचो रस्तो धरून,
चलत राव तूं मुखार,
आत्म-मुक्तीची वाट ती,
करता जिवीत साकार।

अमर हुतात्मो: आज़ाद

 

अमर हुतात्मो: आज़ाद

जॉन आगियार

भाबरा गांवांत जल्मल्लो वीर,
काळजांत पेटता क्रांतीचो उजो।
ल्हान पिरायेर देशाखातीर,
परकयां आड रावलो उबो॥

कोर्टांत ताणें छाती काडून,
मॅजिस्ट्रेटामुखार सांगलें।
"नांव आज़ाद, बापूय स्वातंत्र्य,"
घर ताणें बंदखण मानलें॥

काकोरी आनी सांडर्स वधांत,
ताका पळोवन गोरे कांपले ।
HSRA चो तो शूर फुडारी,
देशाचेर ताणें प्राण ओंपले॥

अल्फ्रेड पार्कांत घात जालो,
दुस्मानांनी ताका भोंवताणी घेरलो।
एकलोच तो वाघावरी,
निमाण्या श्वासा मेरेन झुजलो॥

पिस्तुलांत उरली निमाणी गुळी,
हंसत हंसत स्वताकच मारली।
"आज़ाद हांव, आज़ादच उरतलों,
" ताणें आपली प्रतिज्ञा पाळ्ळी!॥

क्रांतीवीर भगतसिंग

 

क्रांतीवीर भगतसिंग

जॉन आगियार

बारा वर्सांच्या भुरग्यान हातांत घेतली,
रगताच्या थेंब्यानी भिजिल्ली माती,
खांदार घेतली देश सुटकेची पालखी
मनांत पेटल्यो अन्याया आड वाती,

इन्किलाब झिंदाबाद! हो गाजलो नारो,
तरणाट्या काळजांत क्रांतीचो वारो,
जुलमी सत्तेचो देवपाखातीर माज,
असेब्लींत बाँम उडोवन केलो आवाज

हांसत हांसत फासाचेर तो चडलो,
देशा खातीर आपलो जीव ताणें सोडलो,
भगत, सुखदेव, राजगुरुचो एकवट घडलो,
स्वातंत्र्याचो सूर्य काळजांत उजवाडलो.

नमन तुका भारताच्या वीर पुता,
तुज्या त्यागाचो सदांच आमकां अभिमान,
विशाल काळजाच्या हे क्रांतीदूता,
तुका नमन करता अख्खो हिंदुस्थान!

क्रांतीचो उजो: १८ जून

 

क्रांतीचो उजो: १८ जून

जॉन आगियार

अठरा जूनाचो तो दिस आयलो,
गोंयच्या मनशांक जागोवन गेलो.
डाँ. लोहिया आनी मिनेझिस उबे रावले,
पारतंत्र्याचें साकळदंड तोडूंक धावले.

मडगांवांत तो उजो पेटलो,
पोर्तुगेजांक खंय थरकाप सुटलो.
भंय वचून धैर्य आयलें घरा,
स्वतंत्रतेचो सूर घुमलो सवसारा.

बिरेस्तार तो सुर्याचो जळजळाट,
डाँ लोहियांच्या उतरांनी पेटली वात.
पोलीस आयले, बंदखण जाली,
काळजांनी पेटलीं मुक्तीची आस.

धाक-धपटशाय आतां उरली ना,
गुलामगिरीची सोंपली मिजास
१९ डिसेंबरची १९६१चो उजवाडलो दिस
गोंयकारांनी घेतलो मूक्त स्वास

🚩 वेरेचो राखणदार: श्री दडेश्वर 🚩

 

🚩 वेरेचो राखणदार: श्री दडेश्वर 🚩

जॉन आगियार

सह्याद्रीच्या कुशींत, मांडवीच्या तीराचेर,
वेरेच्या गांवचो राजा, बसला दोंगुल्ल्यांचेर!
जागृत सायबा तूं, गांवचो राखणदार,
दडेश्वराच्या पांयाकडेन झूकतात सगळे वेरेकार.

गळ्यांत माळ आनी हातांत ते बेठ,
तुजें रूप पळोवन, देवा कडेन जाता भेट!
खंयचेंय संकट येवूं, तूं मुखार उबो रावता,
भक्तांच्या एका उल्याक, काळखांत लेगीत पावता.

गांवाच्या शिमेचेर, तुजो कडक परो,
तुझ्याच आर्शिवान मेळटा, सुखाचो उजवाड खरो!
कडेकार, कुणबी, सगळो लोक एकठांय सरता,
तुज्या गाऱ्हाण्यान, काळजांत विस्वास भरता.

सांजवेळार जेन्ना घरा-घरांत दिवली पेटटा,
तुज्या पावलांचो नाद, वळणा-वळणांत मेळटा!
तुज्या चरणां कडेन येवन, मनाक मेळटा शांती,
वेरेच्या मातींत तुजीच, आसा सायबा ख्याती.

राखण कर सायबा, मात्यार दवर तुजो हात,
तूजोच मेळूदी आमकां सदांच सांगात
हे दडेश्वरा, तुका आमी सदांच पुजतात,
वेरेच्या घरा-घरांत, तुजेच गुणगाण गातात.

झुजाची काळी सावळी

 

झुजाची काळी सावळी

जॉन आगियार

खंय पावतला हो रगतताचो खेळ?
पालवत चल्ला माणुसकीचो मेळ.
शाळेंत उडयलो बॉम्ब, निश्पाप मना शांत
मोडलीं सपनां, आयकलो ना कोणें आकांत.

त्या भुरग्यांचो गुन्यांव कितें काय?
दोळ्यांर तूमच्या आयल्या साय?
फकत हांसतालीं आनी खेळतालीं
दप्तरांतलीं पुस्तकां जळून गेलीं.

कोण थांबयतलो हो रगताचो खेळ?
ससंवसाराचेर वायट आयला वेळ
कोणाक किद्याक जायना खंत
पळौन रडणें आनी काळो अंत.

सोडा आतां हो मारामारी,
मनीसपण उरूं दी थोडें तरी.
शांतीचो उजवाड आतां पडूं दी,
झुजाचो धूंवर सासणाचो सोंपूं दी

भिरांकूळ रात

 

भिरांकूळ रात

जॉन आगियार

हांव केदनाच भिना, पूण त्या दिसा भिल्लों...
हर्शीं हांव पिना, पूण त्या दिसा पिल्लों.

गुप्प काळोख आशिल्लो रसत्यार,
स्लो चालताली म्हजी कार,
इतल्यान धवी सांवळी आयली मुकार,
हांवें सुरू केलें कसले तरी कांतार.
मनित भंय ,घामागूम जाल्लों...
धीट मनीस हांव, पूण भितरल्यान हाल्लों...
हांव केन्नाच भिना, पूण त्या दिसा भिल्लों.

ती फुडें रावून लिफ्ट मागतली,
पांय दिसनासले, वार्यार उबताली,
पॅण्ट म्हजी ओली जावंक लागताली,
डॅशबोर्डचेर अर्दी बाटली पी सांगताली
पूण हांव तसोच थंयच घल्लों
हांव केदनाच भिना, पूण त्या दिसा भिल्लों,
हर्शीं हांव पिना, पूण त्या दिसा पिल्लों.

कार चलयली नेटान हांवे, फाटीं पळोवना,
पूण आरश्यांतली ती सांवळी वचुन वचना.
सोरो पिल्लो तो सगळो निवळ्ळो नशा ,
जीण जगपाची मनांत जागयली आशा
कशेबशेन संकश्टांतल्यान भायर‌ सल्लों
हांव केदनाच भिना, पूण त्या दिसा भिल्लों,
हर्शीं हांव पिना, पूण त्या दिसा पिल्लों.

उलो मारील्लो तिणें, आनी वाऱ्यार उडून गेली,
डॅशबोर्डचेर ती बाटली मात थंयच उरली.
त्या राती उपरांत हांवें पियेवप सोडलें,
कारण त्या धव्या सांवळेन सगळें बदलून उडयलें.
त्या दिसा जर फूटना जाल्यार शेर्त मेल्लों
हांव केदनाच भिना, पूण त्या दिसा भिल्लों...
हर्शीं हांव पिना, पूण त्या दिसा पिल्लों.

याद....

 

याद....

जॉन आगियार

सगळ्यांचो लाडको हांव
घरांत एकटोच जाल्लो
आवय-पापाच्या मायेत,
सामको शेणून गेल्लों.

चलो हांव आसून लेगीत
म्हाका चली कशेंच नेटयतालीं
रेश्मी वस्त्रां भितर म्हजे
तीं भूरगेपण सजयतालीं

दोन वाटे फुलां फातयेचे,
घरांत आमकां मेळताळे.
एक आवयक दुसरो म्हाका
कळे माथ्यांत फुलताले

आमकां पळौपी लेगीत
सामकेंच घूस्पून वताले
चलो व्हड की चली व्हड
विचारुंक लेगीत भीताले

मांडवीची दूकां.....

 

मांडवीची दूकां.....

जॉन आगियार

हांव मांडवी सदांच हांगा
गोंयकारां खातीर व्हांवली,
तूमच्या सूखी संवसाराचेर
म्हजीय आसली सावळी

आतां काळो जाला रंग म्हजो,
पयलीं सारखो नितळ,नां
वारो लेगित म्हजे देगेर
पयलीं सारखो शितल‌ ना

उदका सागाता व्हांवता आयज,
गू आनी सांड उदकाचो तो वास,
म्हाका मेळूंक येतल्याक आनी
न्हातल्यांक दिसपट्टो हो त्रास


विषारी जावन आंग म्हजें ,
सामको गुदमरता जीव म्हजो
आयकात म्हजो आकांत हो
आनीक म्हज्यान सोंसूंक नजो


परत म्हाका नितळ करून,
गोयचो मान वाड्यांत
घाण करपी बोटी आसात
तांकां आतां काडून वडयात

मरत जर हांव वळवळून,
सोबीत गोय करतले कशे?
विख घालून आपल्या आवक,
तुमी हांगां उरतले कशे?

फेरीबोट: उदकावेली वळख

 

फेरीबोट: उदकावेली वळख

जॉन आगियार

मांडवी-जुवारीच्या ल्हारांचेर झुलपी,
गोंयच्या मनशाच्या काळजात खेळपी.
विस्वासू नाते दोन ताडांक जूळयता
आमचीं कळजां काळजांक मेळयता
सांजवेळचो तो सुर्याचो तांबडो रंग,
फेरीच्या इंजिनाचो तो खाशेलो भंग.
पावसांत भिजपी ती लोखणाची कड,
प्रवाशांची ती गर्दी आनी पावपाची धडपड.
स्कूटर, गाडयो आनी मनीस सगळे एकठांय,
फेरीबोटी शिवाय गोंयांत जायना कांय.
रो-रो आयले तरी तिची ओढ वेगळी,
पुर्विल्ल्या यादींच्यो सोंपायनात वळी.
गोंयच्या उदकाचें हें एक अखंड तारूं,
आमच्या जिविताचें एक साश्वत रुपणें.

निमणी वाट

 

निमणी वाट

जॉन आगियार

मेल्‍या उपरांत किदे किदे जातलें,
हें चिंतून मन थोडें भियेंतलें.
कोण म्हणटलें पुरूया, कोण म्हणतलें जाळूया,
मर्णा उपरांतच्या वादांत, हांव मात आसचो ना.
वेरेंच्या ह्या घरान माका माया दिली,
कुलदेवताच्या गांवान मूळ वळख दिली.
आता खंय वचचें, हो प्रस्न तांकां सतायतलो,
तेन्ना हांव सगळ्या अगतिकां पसून पयस आसतलो.
फुलां हाडूं वा रडत बसूं, माका कसलेचच ओजें नासतलें.
हे कुडिची मातयेंत माती मेळ्ळी की सोंपलें,
आत्म्याचें हें पाकीट देवाकडेन पावलें.
वाद जावं वा संवाद, माका फरक पडचो ना,
शांतीच्या ह्या प्रवासांत, कोणाचोच आवाज उरचो ना. जिणेंत जितलीं नातीं जोडलीं, तितलींच खरीं,
बाकी हें उज्याचें वा मातयेचें, सगळें वाऱ्या वरीं

याद एनसीसीची

 

याद एनसीसीची

जॉन आगियार

घराच्या कोनश्याक मेळ्ळी
आज ती खाकि पँट,
याद आयली तेन्ना काळजांत
जाल्लि एक घट्ट गांठ.

ती कडक इस्तरी आनी
ते बूट पॉलिश केल्लो,
गणवेशाच्या रुपान काळजांत
अभिमान भरिल्लो.

रॉक क्लायबिंगाचे दोंगर
आनी ती खडतर चडण,
फौजे वांगडा रावन शिकले
हांव जगपाचे घडण.

लीडरशिप कॅम्पान शिकयलों
एकीची ताकद,
एनसीसीन घडयली आमची
आयुष्याची वाड.

आज तो भेस आंगाक
जायना फिट,
पुण आंगात आयजूय
आसा तीच कीट

मातयेचो तो वास आनी
परेडाची ती धून,
सदांच दवरतली आमचें
जीवित हून.

हार मानूं नाका

 

हार मानूं नाका

जॉन आगियार

जिविताच्या ह्या वाटेर,
आडमेळीं तर येतलीं,
हातांतल्यो संघय चडदां,
दोळ्यां फुडल्यान सुटतलीं.

पडलो तरी चिंतातूर
कसोच तूं जावं नाका,
काळजांतली उमेद तूजी
पालोवंक कशीच दिवं नाका.

निळें मळब मेजपाची,
आस्त तुजी जागय तूं,
मनासतलो आत्मविश्वास
परतून एकदां दाखय तूं.

फातरांचेर पांय दवरून फूडें वच
चूक जाली म्हण रडत बसूं नाका,
धेय्यान तुज्या वयर सर तूं.
हार खावन फाटीं सरूं नाका,

कष्ट केल्यार फांतोडेचो
उजवाड तुका मेळटलो,
जैताचो तो गोड दिवो
तुज्याच हातांत खेळटलो.

काळजाचीं पानां

 

काळजाचीं पानां

जॉन आगियार

जिणेच्या पुस्तकांतलीं तीं कडू पानां,
खोडून उडवपाची आस धरता मना.

काडूं येता आसले तर खोडणें घेवन,
पुसतलों आसलों ती पानां वेंचून घेवन.

वेळा प्रमाण तांचो रंय थोडो सरला,
पूण काळजांतलो तो घाव तसोच उरला

प्रयत्न केलो हांवें तीं पानां पुसपाक,
जाल्लें तें मनांतल्यान काडून उडोवपाक.

पानां तर पुसलीं नात, तशींच उरलीं,
उलट पूसता पूसतां म्हजी बोटांच झरली

घासून-घासून काळजाक आयल्यात वळ,
जिणेच्या अणभवांचें एक वेगळेंच फळ.

आतां कळ्ळां म्हाका, तीं पानां तशींच दवरचीं,
वाचून तांकां स्वताची वळख नव्यान घडवची.

जिणेची परीक्षा

 

जिणेची परीक्षा

जॉन आगियार

परीक्षेच्या सालांत कॉपी करप सोंपें आसता
पूण जीणेच्या सालांत कॉपी करप सोपें‌ नासता

परीक्षेच्या सालांत सोंपेपणी बरोवंक कळटा,
कारण सगळ्यांक थंय एकूच प्रस्न मेळटा.

पूण जिणेचे परीक्षेंत फसवप जाता कठीण,
कारण हांगा दरेक जगता वेगळीच जीण.

जिणेची प्रश्नपत्रिका सगळ्यांचीच वेगळी आसता,
दुसऱ्याची जाप पळयल्यार, आपली वाट चुकता.

हांगा कोणाचीच परिस्थिती कोणाक जुळना,
दुसऱ्याची कॉपी करून मुखार वचूंक मेळना.

तुज्या प्रस्नांची जाप तुकाच सोदची पडटा,
खऱ्या यशाची वाट स्वताकच घडवंची पडटा.

म्हज्यांतच.......

 

म्हज्यांतच.......

जॉन आगियार

हावें म्हाकाच सोदलो सगळी कडे,
बरयिल्ल्या पुस्तकांच्या पानां-पानां कडे.

वावराच्या सुवातेर आनी भोंवलों सगळ्यो दिका,
पूण म्हजो पत्तो खंयच मेळ्ळो ना म्हाका.

जंय-जंय गेलो थंय सोदले म्हजे पांय,
घराच्या कोन्शा-कोन्शानी मेळ्ळें ना कांय

सगळे कडे सोदून हांव मातसो बसलों,
खंयच्याच आरशांत लेगीत हांव नासलों

मागिर म्हाका एक अजाप समजलें,
दोळे धांपले तेन्ना मनांत उमगलें.

खोल काळजाच्या कूडक्यांत भीतर‌ दिसलो
सगळेकडेन सोदलो पूण हांव म्हज्यांतच आसलों

शिगमोत्सव: गोंयची ओळख

 

शिगमोत्सव: गोंयची ओळख

जॉन आगियार

नवे पालवीक फुटला चंवर, वसंत ऋतू आयलो,
धोल-ताशांच्या गजरांत, घुमटांचो नाद‌ मेयळो
कुलदेवतेच्या पालखे फुडें, सगळो गांव नाचता.
घूमचे कटर घूम सगळ्या मना मनांत वाजता.

हातांत गुलाल, धर्तरेक रंगांचो भेस,
तो नाद, ती उमेद आनी अफाट हो जोश!
चित्ररथांची ती ओळ, देव-देवतांचो खेळ,
एकचाराचो सुवाळो, तालार नाचपी रोमटामेळ.

नमन आनी जोत, शेताच्या मांडार
गोंयच्या संस्कृतायेची गूडी घेवन खांदार
रणगाजी घोडे-मोडणी, पराक्रमाची याद,
गोफ आनी फुगड्यांनी, जागता सैमाचो साद.

घड्यावपी आनी देव

 

घड्यावपी आनी देव

जॉन आगियार

मातयेचो तो गूळो घेवन,
जीव ओतून ताका आकार दिता,

रंगा फाटल्यान माया लिपोवन,
तो देवाचें रूप सजयता.

दुकानाच्या फळ्यार रांगेन दवरून,
तो गिरायकांची वाट पळयता,

पोटाची भूक भागोवपा खातीर,
तो आपल्याच देवाची विक्री करता.

लोकांक दिसता तो फकत वेपारी,
पुण देव जाणा ताची वळख खरी!

फकत हाता जोडप हि भक्ती न्हय
भक्ती आसता खर्या कश्टांत खंय

देव घड्यता रात-दीस जागोवन‌ जो,
रावता ताच्या काळजात देवूच तो

विकप ताचो वेवसाय, नासूं तो भक्त,
तरी ताच्या बोटांत आसा देवाचीच शक्त ,

जो दुसऱ्याच्या घरांत देव बसयता,
देवाक तो आपल्या कलेंतल्यान हासयता.

अमृताचो घोंट

 

अमृताचो घोंट

जॉन आगियार

तांबडी-मोव काजूचीं बोंडां,
तावेर्नांत भरल्यांत उक्तीं तोंडां.

सुकिल्ल्या गळ्याक हुर्राकाची ओड,
जिबेर चाकता मिरसांगेची फोड.

शिमगो गेलो, आतां घाम सुट्टा,
काजूच्या मळ्यांत घामोळें फूट्टा.

सांजेची वेळार, थंय दर्याचें ल्हार,
खासाविस जीवाक कोपाचो आघार.

म्हजी जिण - एक पायतण

 

म्हजी जिण - एक पायतण

जॉन आगियार

म्हजी जीण म्हळ्यार जोत्या वरी,
झरत झरत चलल्या...
कितलेशेच टाके पडल्यात,
वापरून वापरुन हालल्या!

कितले फावटी हाळशीक लागल्या...
माडवल्या, लोयळ्या, तरी थांबना,
उमथून पडल्या, रूतून उरल्या,
तारी ताची ओड मात उणी जायना.

पायांतलें तें चामडें आतां पिकलां,
रस्त्यार उरलेलें व्हडपण थकलां...
तरी चलत आसा, फूडलो मार्ग पळयता,
झरत झरत, नव्या आशेचो इतिहास बरयता.

अमर वीर: लेफ्टिनेंट नरेंद्र मयेकर

 

अमर वीर: लेफ्टिनेंट नरेंद्र मयेकर

जॉन आगियार

गोंयच्या मातयेचे गळ्याक बांदून तायित
भारत मातेक ओपून दिलें आपले जीवित

वास्कोच्या गल्लींतल्यान ध्येय ताणें धरलें,
कष्ट सोसून जिवीत साह्यान भरलें

पयलीं हातांत धरलें कामाचें ओझें,
मागीर काळजान सांगलें 'देशकार्य हें म्हजें'.

सैन्याची वळख जाली,पॉलिटेक्निक सोडलो,
नशिबाची पाळां-मुळां बेळगांवात बदललीं.

खांद्यार आयली चमकती नक्षत्रां दोन ,
दाखोवन दिलेंं देशाक आपूण कोण

ताच्या दरार्यान गाजयले आसामचे रान
'मार्शल' नांव आयकून थरथरले दूस्मान!

२६ फेब्रुवारीची ती काळजाक तेकपी रात,
बगरीगुरी गांवांत उजवाडलें रगताचो घात.

"हांव मुखार वतां" म्हणान तो वाघा वरी धांवलो,
गोळ्यो लागून लेगीत दुस्मानाक पुराय मारलो.

मरण येता आसतानाय ताणें कर्तव्य सोडलेना,
देशा खातीर रगत सांडपाक तो फाटी सरलोना.

कीर्ति चक्राचो मान ताच्या धैर्याक मेळ्ळो,
गोंयच्या इतिहासांत एक अमर वीर उजवाळ्ळो.

तुमकां लेफ्टनंट नरेंद्र मयेकर, आमी विसरचे नात,
तुमच्या शौर्याची गजाल सदांच आसतली मनांत.

हिल्लीचो वाघ: जयेंद्र राणे

 

हिल्लीचो वाघ: जयेंद्र राणे

जॉन आगियार

साखळेच्या जल्मलो जयेंद्र राणे
दूस्मानांचे भेडच मोडलें ताणें

गढवाल रायफल्सचो तो तरणाटो वीर,
काळजांत आशिल्लो अफाट धय्र आनी घीर.

१९७१ चं तें व्हडलें भारत-पाक झुज,
झूजलो तो फूडें‌ काडून आपलें भूज

दूस्मानाच्या गोळ्यांनी जालो तो घायाळ,
पूण माघार घेना, तो आशिल्लो महाकाळ.

२२ वर्सां पिरायेंचो तो भूरगो सान
देशा खातीर दिलें आपलें बलिदाना

दोनूय पांयांक लागली दूस्मानाची गुळी,
तरी सैनिकांक सावरले, तो वीरमौली

मरणोत्तर 'वीरचक्र' ताका फावो जालें,
त्या विराचें पुताचें नांव अजरामर जालें.

संयोगिता मातेच्या घरांतली शिस्त
देशाक दिलो लेफ्टनंट जयेंद्र, पूत बलिस्ठ

स्वार्थाचो संवसार

 

स्वार्थाचो संवसार

जॉन आगियार

संवसार हो स्वार्थाचो, मनशाची ही रीत,
फायदो आसा म्हणसर, गायताले तूज़ें गित

सत्ता आनी संपत्ती, जेन्ना तुज्या जीवीतांत,
तेन्नाच तुका मेळटलीं, शेकड्यांनी मनशां हातांत.

सावळेवरी भोंवतलीं तीं, पावलांक पावल लावन,
गुलाम जावन रावतलीं, तीं सामकी तूजींच जावन.

पूण जेन्ना तुजें नशीब, थोडें तरी फिरतलें,
पळयता पळयता तांचे नातें‌ हळू हळू जीरतलें

तुजी शक्त सोंपताच, तीं वळख लेगीत विसरतलीं,
नव्या गिरायकाचो सोद, रोखडेंच सुरू करतलीं

कोणूच न्हय आपलो हांगा, कोणूच न्हय व्हडलो,
सगळो खेळ स्वार्थाचो, फायदो ना तर सोडलो.

देखून पारखू नाका पूस्तक पळौन ताचे कव्हर
मनशां परस चड, आपल्या मनाचेर विस्वास दवर

तांबडो डबो

 

तांबडो डबो

जॉन आगियार

रस्त्याच्या कोनशाक हांव एकलोच उबो,
तांबडो काळजांत मोग भरिल्लो डबो.

आता मात कोणाकच म्हजी याद उरना,
म्हज्या तांबड्या रंगाकडेन कोणूच पळयना.

एका काळार हांव सगळ्यांचो लाडको आसतालो
कागदां आनी पत्रां खातीर हांवच दिसतालो.

परबेच्या दिसांनी तर लोकांची गर्दी जाताली,
म्हज्या पोटांत उमेदीचीं पत्रां सदांच येतालीं.

काणयो, मोग, आनी रडणीं सववे म्हज्या हातांत,
लोकांच्यो भावना हांव सांबाळटालो काळजांत.

आता सगलें 'मोबाईल' 'मेसेजीन फाटीं सांडलें,
म्हजें मोगाचें नातें लोकांकडेन तुटून पडलें.

पयलीं सारखो पत्रांचो स्पर्श आतां उरना,
शायेन बरयल्लो मोग आतां काळजांत भरना.

हातांत हात धरून कोणूच येना म्हज्या लागीं,
रस्त्याच्या कोनशार हांव पडलां आतां व्हगी.

आवयची साडी आनी तिची 'बँक'

आवयची साडी आनी तिची 'बँक'

जॉन आगियार

आवयच्या साडयेच्या त्या नऊवारी पोतांत,

एक वेगळोच जादू आशिल्लो तिच्या थाटांत.

नासली तिजोरी, नासलें कसलें लॉकर,

तिच्या पदराच्या गाठींत आसताली सुखाची झर.

मोडचे पैशे आसताले साडयेच्या गाठींत,

उरलेले पैशे मात लायताली ती किरवटींत.

अडचणीच्या वेळार ती गाठ आपशींच सुट्टाली,

मायेचो तो ठेवो केन्नाच जायनासलो खाली.

तिची माया आसताली म्हजे फाटीक

गरजेक तिचो हात वतालो ते गांठीक

ना बोल्स ना पाकीट, ना कसलो लोकर

तरी आवयच्या गांठींत आसतालो सुखाचो पाझर

म्हज्या हट्टा खातीर सुट्टाली पदराची गाठ,

उमेदीन भरून वताली घरची ही वाट.

त्या चुरील्या नोटांतल्यान मोगाचेच येताले ल्हार,

दुखांत-त्रासांत आसलो तिच्या किरवटीचोच आधार.

आयज बँको आयल्यात, आयल्यात तिजोऱ्यो व्हडल्यो,

पण आवयच्या पदरांतल्या सुखाक मात त्यो खोट्यो.

धुंवरापासून मुक्तताय

 धुंवरापासून मुक्तताय

जॉन आगियार

बातमीकक्षाच्या गडबडींत, पेटली पयली काडी,

कामाच्या त्या दडपणांत, सिगरेट जाली गडी.

पणजेच्या त्या गल्लींतल्यान, दिल्लीच्या दारांत,

जळटटी सिगरेट  उरली सदाच  म्हज्या  हातांत.

सवितेच्या नदरेंतली, कळ्ळी म्हाका काळजी,

तिच्या हुस्क्या मुखार, चोकलेटय लबाड थारली.

मिंटाचो तो वास, आनी काळजांतलो धुंवर,

सवितेच्या मोगामुखार, पयलो हो कुंवर

४ जून १९९०, वाढदिवसाचो तो थराव,

काढून उडयलो मनांतलो, सिगरेटीचो भराव.

पॅच नासले, म्हारग उपचार नासले हातीक,

फक्त इत्साशक्ती पेटली, म्हज्या जिणेच्या वातीक.

३६ वर्सां जालीं आज, श्वास आसा मोकळो,

जाणवेचो तो उजवाड, आतां दिसता सगळो.

बायलेचो तो निर्धार, आनी म्हजी ती जिद्द,

धुंवराच्या त्या खेळांतल्यान, जिवीत जालें शुद्ध.

दोन वाटो, एकूच घर

 

दोन वाटो, एकूच घर
जॉन आगियार
एकाच आंगणांत दोन तुळशी फुलल्यो,
उजवाडाच्यो दोन वाती एकाच घरांत जळल्यो.

बापाची इगर्ज आनी आवयची भक्ती,
दोगांयच्या मोगांत मेळ्ळी जगपाची शक्ती.

सांत आन्नीचे इगर्जेत बापाक निरोप दिलो,
सायबाच्या गितानी ताचो आत्मो विसावलो.

माती आनी फुलां, आनी काळजांतलें दुख,
इगर्जेच्या शांततेंत सोदतलें हांवें सुख.

मागीर मारुती देवळाच्या पांयथळी आवय विरली,
अग्नीच्या ज्वाळेंत तिची कूड उजळ्ळी.

अस्तींचें विसर्जन आनी पिंडांचें दान,
निसर्गाच्या कुशींत तिणें आपली दवरली मान

एकवटेन गांयलो 'रेक्वियेम', दुसरे कडेन 'मंत्र',
पूण दोनूय वाटांचें एकूच आशिल्लें तंत्र.

बापान शिकयली क्षमा, आवयन शिकयली शांती,
धर्माच्या वण्टीं वयर आमची मोगाची नातीं.

आता कळटा, धर्म ही वंणत न्हय—तो तर पूल,
ज्या झाडाक फुलता सदा़च हें मोगाचें फूल.

गोंयच्या मातयेंत दोनूय संस्कारांचो मान,
मनीसपण होच आमचो खरो अभिमान.

 देवा....

जॉन आगियार

देवा, तुजो न्याय कसलो?

कोणाचें पोट भरता?

जे पैशेकार आसात,

तांकांच तूं गिरेस्त करता.

गरीब आसा तांकां 

आनीकय गरीब करता.

चोरतात, नागायतात, फटयतात

तांचेच हांगा फावता.

असो कसो तुजो न्याय?

प्रामाणिक काम करप्यांक मोल ना, 

तूं करपाक तरी कितें सोदता?

तेच आमकां कळना

तुजो कायदो मोडटल्यांक

मेळटा हांगा मेवा

तांकां कसलीच ख्यास्त ना.

अजब तुजो न्याय देवा!

खरें उलौपी सदांच रडटा,

फटकिरो मिरयता सत्ते घरांत;

तुजेय दोळे बंद जाल्यात काय?

प्रामाणिक गुदमरता तूज्या दारांत

कोणाक सांगचें, खंय वचचें?

तुजोच आलाशिरो आशिल्लो;

पयसोच हांगा देव जाला,

आनी कश्ट करपी मात खर्शेलो

मरण: एक सोबीत सत्य

 

मरण: एक सोबीत सत्य

जॉन आगियार

जल्म जाला जांचो हांगा,
ताका एकच सत्य गावता,
जिविता फाटल्यान कितलोय धांव
पांय मरणा लागींच पावता.

सूर्य जसो हळू हळू मावळटा,
आनी क्षितीज तांबडें जाता,
तसोच तो शेवट आसता ओड लावपी,
जेन्ना श्वास अनंतात भरसून वता.


मरणाची ही ओड वेगळी,
ना भंय, ना कसली खंत,
सगळ्या पासांतल्यान सुटका करपी,
तोच तर खरो सोबीत अंत.

थकलेल्या सुकण्याचें तें,
एक हक्काचें घरटें कशें,
मरण म्हळ्यार शेवट न्हय,
तें शांतकायेचें फांतोड पीशें.

बीनाईन.......

 

बीनाईन.......

जॉन आगियार

सोसून पोटांतली ती भयानक कळ,
सोडून सगळीं कामां.दोतोरागेर मारली घांव
सोनोग्राफी जाली, काळजांत धडधड आसली,
दोतोरांनी सांगलें - 'अॅडेनोमायोमॅटोसिस' हें नांव.

मनांत भंयाचो हुस्को, दोतोरांचो दुबाव,
कॅन्सर तर न्हय? होच तांचो जालो विचार.
पित्तशयाची पिशवी काडपाचो जालो थाराव,
ऑपरेशनाचो वेळ आनी काळजाचो थार.

पिशवी काडली, धाडली ती बायोप्सीक,
दिस ते युगावरी, रात जायनासली सोंपिक.
एक-एक खीण कसो काळजाचेर भार,
देवाचें नांव ओठार, मनांत कसलेय विचार.

आनी एक दीस ती खबर आयली घरा,
दोतोरांनी सांगलें, "भिंवपाचें ना आतां पोरा."
बायोप्सीचो रिपोर्ट आयलो, "बीनाईन" देखून,
नवी जीण मेळ्ळी, सुखान ती सारा!

शांततायेचें एक मागणें

 

शांततायेचें एक मागणें

जॉन आगियार

आमकां आनीक नाका झुजां,
शांतीचीच आमकां ओढ;
हो उजो, एकामेकाची नसाय,
असलो हट्ट आता सोड

ह्या सगळ्या संघर्षांतल्यान,
मेळटा तरी कितें फळ?
जेन्ना मनशाचो आत्मोच रडटा,
भोगून झुजाचें हें बळ.

मनीसपणय विरगत वता,
धुळींत आनी मातयेंत;
नशेची फुलां फुलतात हांगा,
स्वार्थाच्या ह्या छातयेंत.

झूज करून कोणाक,
सांगात कितें मेळटाले?
कांयच बरें‌ उरचेंना
उज्यान सगळें जळतलें

संवसाराचो अंत करपाक,
हातांत शस्त्रां घरली;
काळ्याकिट्ट ह्या काळोखांत,
कितलींच मना विरलीं.

सोशीकसाण हरपाता,
धुल्ल आनी मड्यां मदें.
नसायेचें पीक फुलता,
स्वर्थाच्या काळोखा कडें

ह्यो कसल्यो किंलांट्यो?
हें कसलें बळगें?
जें संवसाराक तोडटा,
आनी करता पीजून वेगळें

उजवाड सोंपोवपा खातीर,
सस्त्रां ताणी घडयलीं.
संवसार सोंपत चल्ला,
मडब्यांची मडींच माडयली

एकच सांगात तूमी,
देवान कित्याक तूमकां रचलें?
मोगा भास शिकोवपा बदल्याक
द्वेषाच्या जाळांत फासलें?

एक असो संवसार रचात,
जंय फुलां फुलतलीं?
पूण जे तूमी करतात ताची
फळां‌ तूमकां मेळतली.

स्वाभिमान...

 

स्वाभिमान...

जॉन आगियार

हांव सगळ्यां खातीर न्हय, हें हांव वळखून जाणां
म्हज्या वळखीतच आसात सत्याच्यो खूणा

हांव कितें दिवं शकता, आनी कसली म्हाका‌ जाण,
म्हज्या सांगातान मात आसा, मोलांची मोठी खाण.

म्हज्या वागणुकींत मोग आसा, आनी उतरांत धार,
हांव पुराय नासलो, तरी विचारांत आसा सार.

जर कोणाक हांव नाका जालो, वा पंगडांत मेळना स्थान,
तरी सांबाळून दवरतलों ,हांव म्हजो स्वाभिमान.

याद...

 

याद...
जॉन आगियार

याद येता त्या लुकलुकपी काजूल्यांची,
त्या चुन्नांची, भेडसांची आनी बोरांची.

याद येता त्या पाचव्याचार दोंगुल्लेची,
पेरांची, चुन्नांची आनी रानवटी जाग्मांची.

याद येता पिटकोलांची, जांभळांची, तोरांची,
मुट्यांची, बिब्यांची आनी घोडकांची.

याद येता काजूच्या त्या तांबड्या-काळ्या बियांची,
आनी त्यो भाजून खावपांत आशिल्ल्या मजेची.

याद येता आमच्या निसर्गसंपदेची,
झुडपांतल्यान स्वतःची वाट काडपी त्या दिसांची.

याद येता त्या शितळ झऱ्यांची,
आनी दोंगुल्ल्यांतल्यान व्हांवपी सैमीक धबधब्यांची.

याद येता गोंयच्या ह्या अफाट निसर्गसंपदेची...
पूण मनांत एकच चिंता घोळटा,

वीर जवानांक सलाम

 

वीर जवानांक सलाम

जॉन आगियार

देशाक दिले कितलेच,
हुतात्मे जांणी देश केलो म्हान

परत जे घरा पावुंक नांत,
तांकां म्हजो सलाम!

दुस्माना मुखार तांणी,
केन्ना मान आपली बागोवना

हारडें फुडें काडून झुजले,
फाट तांणी दाखोवना.

सीमेर रावन सदांच जागे,
राखतात तिरंग्याचो मान.

तांच्या त्यागाचो दरेका मनशाक,
दिसूंक जाय अभिमान

घरा-दाराची सोडून आशा,
जाणीं सांबाळ्ळी आमची भूमी

अशा ह्या अमर विरांक,
सगळे वंदन करुया आमींं

शिपायाचें अमर बलिदान

 

शिपायाचें अमर बलिदान

जॉन आगियार

घर सोडून भायर सरलो, तेन्ना दोळ्यांत एकच ध्यास
मांयभूंय राखपाचो, काळजांत खोल विश्वास.

त्या एका झुजांत, वागावरी तो झुजलो,
जीवाची पर्वा केली ना, बैलावरी भूजलो

कर्तव्य ताका म्हान विचार करुंना फुडलो
देशाखातीर हासत-हासत, रणांगणार तो पडलो.

तिरंग्यांत गुठलावन जेन्ना, कूड घरा पावता,
सगळो गांव दूखानी, त्या विराक निरोप दिता

आवयच्या कुशीतलो कुडको, मातयेंत मिसळलो,
बापायचो जो कणो, तो आदार आज कोसळलो.

भुरग्याच्या यादीन, आवयचे दोळे भरून येतात,
ज्या हातांनी खेळयलो, ते हात आज थरथरातात.

"बेगीन परत येतलों" म्हणूंन, आवयक सांगून गेल्लो
पुण नशिबाचो खेळ , तो तिरंग्यांत गूटलावन आयलो.

देशान एक सुपुत्र वगडायलो, घरांतलो दिवो पालवलो,
पुण अमरत्वाचो वारसो, ताच्या रगतान सजलो.

शूर वीर तो देशाचो पूत, अनंतात विलीन जालो,
मायभूंयेच्या पांयां कडेन तो, स्वताच अर्पण जालो

कुडीन जरी गेलो तो, तरी उगडासांत अमर उरला,
ह्या मातयेच्या कणकणांत, ताचोच सुगंध भरला

गोंयचो सायब: शांतीचो दूत

 गोंयचो सायब: शांतीचो दूत

स्पेनच्या मातींतल्यान आयलो तो दूत,

आशिर्वाद घेवन हातार

गोंयच्या दर्यादेगेर विसावलो तो,

नवारेचें तेज घेवन माथ्यार,

खांदार झोळी आनी कांपीणीचो साद

वाडृया वाडृयार  घुमलो तीचो नाद,

दुयेंत, दुबळ्यांच्या सेवेक लागलो,

देवाच्या‌ नांवान गोंयां खातीर जगलो

 बाझिलिकेच्या त्या  गाभाऱ्यांत,

रुपेरी पेटयेंत न्हिदला तो शांत,

काळय बागवलो ताच्या कुडी फुडें,

अविनाशी कूड ताची, तो जाल्लो सांत

दर्याचें तुफान जेन्ना घालतालें थैमान,

खूर्साच्या स्पर्शान ल्हांरांय परतली,

धा वर्सांच्या त्या महा-दर्शनाक,

भक्तजनांची  गर्दी अशिच उरतली.

जात आनी धर्माच्या पलतडी वचून,

सगळेच पेटयतात ताका वात

पोरण्या गोंयच्या त्या पावन भुयेंतल्यन

दवरता आमचेर तो मायेचो हात

माय-कोंकणीचे ताणें शब्द जपले,

लोकांच्या दुख्खांत तो भागीदार जालो,

विदेशी आसूनय ह्या गोंयच्या तांबड्या मातीयेचो,

खऱ्या अर्थान तो 'गोंयचो सायब' जालो.

मातयेचो वास'

 

मातयेचो वास'

जॉन आगियार

तळपत्या धर्तरेर पावसाचो पयलो थेंबो पडलो,
अनी मातयेचो तो सोबीत परमळ सगळीकडे फांकलो.
सुकिल्या राना-वनांत जसो नवो जीव भरलो,
हो 'मातयेचो वास' काळजांतच म्हज्या उरलो.

सैम जाले पांचवेचार, सगळी कडेन थंडगार.
सुकणीं लागलीं गावपाक, उदकाचेर नाचापाक.
कोंब फुटले धर्तरेक, लागली पिकाक ओड
पावसान भिजोवन सोडले, जीण जाली गोड

सत्याचें जैत

 

सत्याचें जैत

जॉन आगियार

पैशाचो हो माज तुका, आज पिसो करून गेलो,
मानीसपण विसरून तूं, स्वताक देव समजूंक लागलो.
पुण याद दवर गड्या, हो खेळ नशिबाचो,
देव तुजें गर्व देंवयतलो, होच न्याय विधात्याचो.
सत्तेच्या त्या खुर्चेर बसून, तूं आज माजता,
सामान्यांक तुच्छ मानून, तांकां तूं हिणायता.
अहंकाराचो सोरो पियेंवन, तूं जरी धुंद जाला,
लोकशक्तीचो प्रलय येतलो, तुका सोंपवंक आतां.
सत्य केन्नाच लिपून उरना, अन्यायाक तें बागणें वळना,
जुलमी सत्ते मुखार हें लोक, केन्नाच बागचे ना.
शंबर फावटीं फट उलयत जाल्यारय, जैत तुझें जावचें ना,
सत्याचो हो सूर्य केन्नाच, काळोखांत शेणचो ना!

काळजाचो प्रवास: एक नवी जिण

 

काळजाचो प्रवास: एक नवी जिण

जॉन आगियार

​तिसऱ्या माळ्याच्या त्या पायऱ्यांचेर,

येवन पावली एक जड सांज,

काळजांत बसली ओड कडकून,

जाणवली जिणेची एक वेगळीच गांज.

​वंशवेलीचो इतिहास तो,

रक्तातल्यान येतालो व्हांवत,

दोतोरानी जेन्ना प्रस्न विचारलो,

काळजाचो हुसको गेलो वाडत.

​तीन आडखळे, तीन सासाय,

कागदार दिसले ते 'ब्लॉक्स' तीन,

शस्त्रक्रिया ना, पूण चिकाटी धरली,

पंदरा वर्सां जालीं, जिण न्हय उणी.

​वखदांचो जोड आनी शिस्तीची साथ,

काळजाक दिला थिरतेचो हात,

नागपूरच्या त्या धड्यान शिकयलें,

मोगाची आनी कर्तव्याची खरी वाट.

​अनोळखी मनशांखातीर शिकलो CPR,

पूण विसरलो घरांतलो मोगाचो हार,

"घरा वचात आनी तांकांय शिकयात,"

तो उलो काळजाक लागलो वचून पार.

​ब्लॉक्सनी म्हाका थांबयलो ना,

ताणी म्हाका नवी नदर दिली,

कुटुंबाच्या मोगाच्या त्या हातांत,

जीव वाटावपाची नवी शक्त फुलली.

पंजऱ्यांतलो वाघ

 

पंजऱ्यांतलो वाघ

जॉन आगियार

पंजऱ्यांतलो तो वाघ आज अस्वस्त जाला,
सैमाच्या सुखाक पारखो जाला.
लोक येतात, वतात आनी ताका पळयतात,
कांय जाण हांसतात चाळयतात

फटाफट वाऱ्यांत धांवपी ते पांय,
आज चार वण्टीं भितर थकून गेल्यात.
आपल्या घरच्या रानां पसून पयस,
तो एकलोच, ताचे दोळे ओले जाल्यात

मनशां खातीर तो फकत एक खेळणें जाला,
पण रानाच्या ओढीन ताचो जीव बेजार जाता
देखणी कात आनी ती धारदार नदर,
पंजऱ्याच्या सळ्यां फाटल्यान विरून वता.

ज्योतिषाचो पोपट

 

ज्योतिषाचो पोपट

जॉन आगियार

एका ल्हानशा पिंजऱ्यांत बंदिस्त तो,
ज्योतिषाचो पोपट, आग्गी बसून आसता.
दार उघडटाच तो भायर येता,
आनी हुशारकायेन एक कार्ड उखलता.
लोकांक तांचो फुडार सांगता,
कोणाक यश, तर कोणाक सुख दाखयता.
पुण जो दुसऱ्यांचें नशीब सांगता,
ताका स्वतःचो फुडार खबर आसता?
परत त्याच पिंजऱ्यांत वचून बसता,
दोन दाणे खावन आपलें पोट भरता.
सगळ्यांक मुक्तीची आस्त दाखोवपी तो,
स्वतः मात्र गुलामगिरींतच मरता.

मोगाचो धर्म

 

मोगाचो धर्म

जॉन आगियार

ख्रिस्ताच्या नांवान जल्म जालो,
हिंदू धर्मा कडेन नातें जोडलें,
दोन न्हंयचो मेळ जावन आतां,
एक व्हड उदान जालें...

मरण म्हळ्यार कितें आसता?
पोरणी वस्त्रां सोडप,
आत्म्याचें ह्या संवसारा कडेन,
सगळें नातें तोडप.

नासतलो थंय कसलोच भेदभाव,
नासतली थंय जात-पात,
फकत मोगाचो उजवाड आसतलो,
आनी देवाचो सांगात.

'क्रॉस' आसूं वा 'ओम' आसूं,
दोन्ही एकाच थळार व्हरतात,
जाणी संवसारांत मोग पेरला,
तेच देवाच्या घरांत रावतात.

मेल्ल्या रुखाचो उस्वास

 

मेल्ल्या रुखाचो उस्वास

जॉन आगियार

उंच उबो हांव दिमाखांत, मळबाक तेंकपाची आस्त,

म्हाकां जाणीं कातरलो तांकां कोण दितलो ख्यास्त?

पशू - पाखरांक दिलो हांवें, जागो सावळेचो मायेचो

तुमच्या मदीं कोणूच नासलो मनीस काळजान दयेचो?

आज उरलो फकत सांगाडो, काळजांत दुखाचो दाग,

विकासाच्या नांवा खातीर केलो हांवें हो त्याग.

पळयले हांवें शिगमो-कार्निवल, मांडार घुमलो नाद,

इतिहासाच्या दरेक वोळीक, हांवें दिलो साद.

चानयांच्यो  उडक्यो आंगार, सवण्यांनी बांदले घोंटेर,

म्हजी आडखळ जाली तांकां आयलो खंय हांव वाटेर

म्हज्याच वांगडा मारलीं‌ ताणीं कितलीशींच सान मनां

वाऱ्याच्या तालाचेर नाचतालीं, म्हजीं इल्लीशीं पानां

कुराड मारली निश्टूर हातांनीं, काळजाचेर पडलो घाव,

विकास नांवाचे सिमेंट नगरीत, उरलो ना म्हजो ठाव.

म्हजेर आशिल्ल्या देवाकूय तुमी कसो रे फटयलो?

पांचवोचार देह म्हजो, कोळसो जायसर पेटयलो.

हांव तर गेलों, पूण तुमकां फुडार विचारतलो,

रुखां शिवाय विकास, कितलो काळ उरतलो?

सांगाडो हांव काळजाचो, नशिबाच्या उज्यान पेटिल्लो,

मनशाच्या ह्या सुवार्था खातीर, सैमाचो गळो घोंटिल्लो.

जॉन आगियार

अबोल प्रीत

 

अबोल प्रीत

- जॉन आगियार

ते कॉलेजचे दीस, मंतरलेले क्षण आशिल्ले
मुखार तूं आसून लेगीत, ओठांचेर मौन आशिल्लें...
इश्टागती परसय चड कितें, दोघांच्याय मनांत आशिल्लें
पूण सांगपाचें धैर्य मात, कोणाकडेनच नाशिल्लें.

एकाच वर्गांत आसून लेगीत, संवाद केन्नाच जालो ना
नदरेनच उलयले सगळे, शब्द ओठांचेर आयलेच ना.
दीस गेले, वर्सां सरलीं, काळ असोच धावत रावलो
मनांतलो तो 'भिवकुरो कोनसो', सदांच सांचून रावलो.

दोळ्यांत मात खूप कितें, एकामेकां खातीर आसतालें
तुकाय कीदें सांगपाचें आसा, अशें मकाय दिसतालें.
पूण काळजाच्या धकधक्याक, भयाचो वेढो आशिल्लो
काळजाच्या त्या कोन्श्यांत, सुयांचोच सडो आशिल्लो.

फाटीं अचकीत इश्टाकडल्यान, सत्य तुझें कळ्ळें गो...
तूंय म्हजेर मोग करतालें, हें गुपीत म्हाका उमजलें गो!
पूण वेळ सरून गेलो आतां, आमी दोघय शेणल्यात
संसाराच्या वाटांचेर, आतां आमी थिरांवल्यात.

अर्दीच उरली आमची काणी, आतां फकत याद उरल्यात...
उतरांविणें मोग हारलो, आनी सपनां सगळीं विरल्यांत.
ते कॉलेजचे दीस, मंतरलेले क्षण आशिल्ले...
मुखार तूं आसून लेगीत, ओठांचेर मौन आशिल्लें...